• << Terug

    Veel gestelde vragen bestrijding Eikenprocess

    Door Ruud van Cuijk, 2021-04-29 19:13:13, gewijzigd door Ruud van Cuijk op 2021-04-29 19:16:48
    Hieronder heeft de Vlinderstichting de veel gestelde vragen over de bestrijding van de eikenprocessierups verzameld.

    Dat bestrijdingsmiddel tegen de eikenprocessierups was toch verboden?

    De Vlinderstichting heeft met succes bezwaar gemaakt tegen het gebruik van Vertimec. Dit bestrijdingsmiddel wordt in de boom gespoten, blijft daar lang aanwezig en is ook dodelijk voor veel andere insecten. De biologische middelen waar het in deze kaart om gaat, een bacteriepreparaat en aaltjes, mogen wel gebruikt worden en zijn toegelaten door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (CTGB).

    Mag er overal met biologische middelen gespoten worden?

    Nee, niet overal. Zo mogen de middelen niet worden gebruikt op plekken waar wettelijk beschermde vlindersoorten voorkomen. Veel gemeenten gebruiken daarvoor de beheerkaart van De Vlinderstichting. In beschermde natuurgebieden (Natura2000) waar beschermde dieren voorkomen kan de behandeling schadelijk zijn en dus niet toegestaan. De middelen mogen niet in het oppervlaktewater komen, dus mogen niet gebruikt worden bij watergangen.

    Jullie maken beheerkaarten voor gemeenten waar ze niet mogen spuiten. Mag het van jullie daarbuiten dus wel?

    De beheerkaarten geven aan waar beschermde soorten voorkomen en waar vanuit de Wet Natuurbescherming niet gespoten mag worden. Als Vlinderstichting willen we dat de biologische bestrijding met bacteriepreparaten en aaltjes niet of alleen in uitzonderlijke gevallen en kleinschalig wordt toegepast als het niet anders kan.

    Wat kan ik doen als ik constateer dat men in overtreding is?

    Je kunt beginnen met de gemeente of andere verantwoordelijke instantie erop te wijzen. Mocht er op je melding bij de verantwoordelijke instantie niet adequaat gehandeld worden dan is het mogelijk om vervolgens melding te maken bij je provincie en/of de NVWA via het gebruikersportaal op hun websites. Je kunt er een handhavingsverzoek indienen. Als er gespoten wordt binnen 5 meter van een watergang kun je een klacht indienen bij het Waterschap; dat gaat over de kwaliteit van het water.

    Die bestrijdingsmiddelen zijn toch biologisch, waarom is De Vlinderstichting er dan toch geen voorstander van?

    De gebruikte middelen zijn inderdaad biologisch en werken maar een beperkte tijd. Het probleem met zowel het bacteriepreparaat (XenTari) als de aaltjes (nematoden) is dat ze niet selectief werken op alleen de rupsen van de eikenprocessierups, maar alle rupsen die op moment van spuiten in de eiken zitten worden gedood. Daarmee richten ze flink wat onnodige schade aan onze biodiversiteit aan.

    Gaan (jonge) vogels dood van die biologische bestrijdingsmiddelen?

    Voor zover we weten werken de gebruikte middelen alleen tegen rupsen en gaan vogels er niet direct aan dood. De middelen werken wel op alle rupsen in de behandelde eiken en dat betekent dat er daar geen voedsel meer is voor de vogels. Als er grootschalig wordt gespoten betekent dit dat er veel minder jonge vogels groot zullen worden.

    Werkt het ophangen van nestkastjes voor mezen tegen de eikenprocessierups?

    Mezen eten, net als veel andere insectenetende vogels, veel rupsen. Zeker in het voorjaar, als de jongen er zijn, worden duizenden rupsen gevoerd. Ook rupsen van de eikenprocessierups kunnen door mezen gegeten worden en meer mezen betekent dus dat er meer eikenprocessierupsen kunnen worden opgegeten. In welke mate eikenprocessierupsen onderdeel uitmaken van het voedsel van mezen is nog onbekend. Maar de eikenprocessierups zal door mezen niet verdwijnen.

    Wat moet er nog meer gebeuren om ervoor te zorgen dat de overlast van de eikenprocessierups minder wordt?

    Eikenprocessierupsen hebben voorkeur voor losstaande bomen zonder veel ondergroei. Als we zorgen voor meer hoger opgaande plantengroei en struiken hebben ze minder goede voortplantingsplekken. Als er een bloemrijke plantengroei onder de bomen is komen er meer natuurlijke vijanden en is de kans op plaagvorming kleiner.

    Wat vindt De Vlinderstichting een goede manier van aanpakken van de eikenprocessierups?

    De Vlinderstichting is voorstander van het stimuleren van de natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups op allerlei manieren: bijvoorbeeld natuurvriendelijk beheer van bermen en groenstroken en het stimuleren van meer bloeiende planten. Maar omdat er nog weinig bekend is over de effectiviteit van bovenstaande maatregelen moet daar meer onderzoek naar gedaan worden en ook naar soort specifieke bestrijdingsmethoden. Op plekken waar er groot risico is willen we dat de nesten op een veilige manier worden weggezogen. Eventueel kunnen plekken met veel nesten tijdelijk worden afgesloten en kan duidelijke informatie worden gegeven over de risico’s. Het preventief bestrijden met de biologische middelen mag alleen kleinschalig, in uitzonderlijke gevallen, als de andere methoden niet mogelijk zijn.

    Als de keuze gemaakt moet worden tussen preventieve bestrijding met aaltjes of bacteriepreparaten, wat is dan de beste optie?

    Wanneer nematoden vroeg in het voorjaar worden toegepast (tot het moment dat het blad uit de knoppen van de eik komt) is er beperkte kans dat rupsen van andere nachtvlinders dan de eikenprocessierups getroffen worden. Bacteriepreparaten worden in de boom gespoten als de eik in blad staat, een moment waarop al tientallen nachtvlinders als rups in de eiken zitten. Bovendien blijven bacteriepreparaten langer actief (ca. 10 dagen) dan nematoden (max. 1 dag) en kunnen op de begroeiing onder de eiken terecht komen. Daarom zijn nematoden te prefereren boven bacteriepreparaten (zoals Xentari).